Rodzajniki nieokreślone

Rodzajniki nieokreślone, czyli wpis dla tych, co dopiero zaczynają przygodę z norweskim. Rodzajniki w języku norweskim dzielimy dodatkowo na określone - bestemt i nieokreślone - ubestemt.  

Rodzajniki nieokreślone

Liczba pojedyńcza

To właśnie te, które rzucają się w oczy od razu.
 

hankjønn

rodz. męski

hunkjønn

rodz. żeński

intetkjønn

rodz. nijaki

  en ei et

ENTALL

liczba pojedyncza

ubestemt form

forma nieokreślona

 en bil

en gutt

en stol

en vegg

 ei veske

ei jente

ei jakke

ei pære

 et eple

et vindu

et bilde

et sted

Rodzajników nieokreślonych używamy zawsze wtedy, kiedy mówimy o danej rzeczy po raz pierwszy, jeśli nasz rozmówca nie wie jeszcze o który przedmiot nam chodzi.
przykład

Widzę kota.

Ze zdania nie wynika, którego kota widzi rozmówca, chodzi o jakiegoś kota. Wtedy poprawne jest użycie rodzajnika nieokreślonego.

Jeg ser en kat.

Przyjmuje się też zasadę upraszczania rodzajów. Bardzo często rzeczowniki rodzaju żeńskiego traktowane są jak rzeczowniki rodzaju męskiego. Zjawisko to najczęściej występuje właśnie w formie nieokreślonej.
przykład

Jeg ser ei jente. = Jeg ser en jente. - Widzę dziewczynę.

Han spiser ei pære. = Han spiser en pære. - On je gruszkę.

wyjątek
Przy nazwach substancji, rzeczownikach abstrakcyjnych, nazwach własnych i określając zawód lub funkcję nie ma rodzajnika.
   przykład

Han drikker vann. - On pije wodę *

Vennskap er viktig. - Przyjaźń jest ważna.

Jeg bor i Bergen. - Mieszkam w Bergen.

Hun er maler. - Ona jest malarzem. **

Jeg er dagligleder. - Jestem kierownikiem. **

* Są sytuacje, kiedy przed nazwami substancji stawiamy rodzajnik. Zmienia to jednak znaczenie rzeczownika.
   przykład

Han tar et vann. - On bierze wodę. (w domyśle butelkę, szklankę, baniak...)

Har du et mel? - Masz mąkę? (w domyśle kilo, paczkę...)

** Te dwa wyjątki dotyczą tylko zdań, kiedy prezentujemy zawód lub funkcję. W pozostałych przypadkach nie opuszczamy rodzajnika.
   przykład

Trenger du en maler? - Potrzebujesz malarza?

På Kiwi jobber en dagligleder. - W Kiwi pracuje jakiś kierownik.

Liczba mnoga

Liczba mnoga dla rzeczowników nieokreślonych jest taka sama dla wszystkich rodzajów.
 

hankjønn

rodz. męski

hunkjønn rodz. żeński

intetkjønn

rodz. nijaki

  -er -er -er

FLERTALL

liczba mnoga

ubestemt form

forma nieokreślona

biler

gutter

stoler

vegger

vesker

jenter

jaker

pærer

epler

vinduer

bilder

steder

Jeżeli rzeczownik kończy się na -e, nie dopisujemy drugiego e. Rzeczowniki zakonńczone na -el przyjmują liczbę mnogą nieokreśloną według następującej zasady:
-ler

en gaffel

en vaffel

en sykkel

en advarsel

gafler

vafler

sykler

advarsler

Jeżeli w słowie w liczbie pojedynczej występuje podwójna spółgłoska, w liczbie mnogiej jest ona zredukowana, jak wyżej.   Rzeczowniki zakonńczone na -er przyjmują liczbę mnogą nieokreśloną według następującej zasady:
-ere

en baker

en finger

en eier

en snekker

bakere

fingere

eiere

snekkere

 

W norweskim są oczywiście wyjątki od tych zasad.

Rodzajniki nieokreślone - wyjątki
Jednosylabowe rzeczowniki rodzaju nijakiego w liczbie mnogiej występują bez rodzajnika.

Jeg har et lim - Mam klej.  <---->   Jeg har tre lim - Mam trzy kleje.

Du kjøper et egg. - Kupujesz jajko. <----> Du kjøper tre egg. - Kupujesz trzy jajka.

Inne jednosylabowe rzeczowniki rodzaju nijakiego (lista nie jest kompletna, jeżeli znasz jakieśsłówko, które tu pasuje, napisz w komentarzu):

et barn, et ben, et bitt, et blikk, et brev, et brød, et bånd,  et dyr, et gulv, et hull, et hus, et lyn, et løv, et navn, et ord, et rør, et seil, et skip, et skjerf, et speil, et spill, et tall, et tegn, et tog, et troll, et ur, et valg, et øre

Odmiana nieregularna
Wiele rzeczowników odmienia się nieregularnie, oto przykłady:

ENTALL liczba pojedyncza

ubestemt form forma nieokreślona 

FLERTALL liczba mnoga

ubestemt form forma nieokreślona

en/ei datter

en bror

en halvbror

en/ei søster

et barn

en/ei mor

en far

en/ei mamma

en pappa

en sønn

en mormor

en morfar

en farfar

en farmor

en bestemor

en bestefar

et barnebarn

en svigermor

en svigerfar

en onkel

en tante

et søskenbarn

en fetter

en kusine

en svoger

ei svigerinne

en nevø

en niese

en slektning

en forelder

en foresatt

--------------

en fadder

en mann

en bonde

en bok

en hånd

en natt

et tre

----------

en fot

en øye

en tå

et kne

en tann

en and

en gås

en bjerk

et rot

et museum

en strand

et tørkle

et håndkle

døtre

brødre

halvbrødre

søstre

barn

mødre

fedre

mammaer

pappaer

sønner

mormødre

morfedre

farfedre

farmødre

bestemødre

bestefedre

barnebarn

svigermødre

svigerfedre

onkler

tanter

søskenbarn

fettere

kusiner

svogere

svigerinner

nevøer

nieser

slektninger

foreldre

foresattere

besteforeldre

faddere

menn

bønder

bøker

hender

netter

trær

klær

føtter

øyne

tær

knær

tenner

ender

gjess

bjørk

røtter

museer

strender

tørklær

håndklær

 

Jest też kilka jednosylabowych rzeczowników rodzaju męskiego, które w liczbie mnogiej też nie zmieniają formy, np:

en sko, en feil, en ting

Inną ciekawostką jest fakt, że kilka rzeczowników kilkusylabowych rodzaju nijakiego też ma niezmienną formę w liczbie mnogiej nieokreślonej, np:

et besøk, et eventyr, et forsøk, et våpen

Istnieje też pewna dowolność w tworzeniu liczby mnogiej nieokreślonej kilku rzeczowników rodzaju nijakiego, np:

et bevis – tre bevis eller beviser et fortau – mange fortau eller fortauer et tilfelle – flere tilfelle eller tilfeller

  Napisz w komentarzu, czy potrzebujesz więcej takich opracowań

Teresa

 

Drukuj: Rodzajniki nieokreślone, a tu znajdziesz więcej gramatycznych ciekawostek: GRAMATYKA